Sırbistan'da Öğrenci Listesi'nin Milletvekillerine İmzalattığı Taahhütnamede Neler Var?

Sırbistan'da yeni parlamentonun göreve başlaması ve hükümetin kurulması beklenirken, seçimlerden çoğunlukla çıkan Öğrenci Listesi'nin milletvekili adaylarına imzalattığı belge kamuoyunun gündemine oturdu.

Ülkede ilk kez siyasi parti yerine öğrenci hareketinin desteklediği bir yurttaş girişimi hükümet kurmaya hazırlanıyor. Bu durum, milletvekilleri ile kendilerini aday gösteren öğrenci kurulları arasındaki ilişkinin nasıl şekilleneceği sorusunu da beraberinde getirdi.

Belgenin İçeriği

Öğrenci hareketi tarafından yayımlanan taahhütnamede, adayların geçmişteki siyasi ilişkilerinden görev süreleri boyunca uyacakları kurallara kadar çeşitli şartlar yer alıyor. Bu kapsamda adaylar şu beyanları imzaladı:

• Eski iktidar partileriyle işbirliği yaparak hukuka aykırı maddi çıkar elde etmediklerini
• Kamu görevlerini kendileri veya aileleri lehine yasa dışı kazanç sağlamak amacıyla kullanmadıklarını
• Bir yıldan uzun kesinleşmiş hapis cezaları bulunmadığını
• Üç yıldan fazla hapis cezası öngörülen ve resen soruşturulan suçlardan mahkûm olmadıklarını
• Haklarında bir onur mahkemesi kararı bulunmadığını

Eski İktidar Partilerine Üyelik Şartı

Taahhütnamede, adayların geçmişte üyesi olmadıklarını beyan etmeleri gereken siyasi partiler de sıralandı. Bunlar arasında eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in Sırp İlerleme Partisi (SNS), Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS), Sırp Radikal Partisi ve Sırp Listesi gibi oluşumlar bulunuyor.

Ayrıca mevcut iktidar koalisyonu adına milletvekilliği, bakanlık veya devlet sekreterliği görevlerinde bulunmadıklarını bildirdiler. Belgede yalnızca eski iktidarla ilişkiler değil, parlamentoda temsil edilen muhalefet partilerindeki üst düzey görevler de ele alındı. Adaylar, geçmişte herhangi bir parlamenter muhalefet partisinde genel başkanlık, genel başkan yardımcılığı, yönetim kurulu üyeliği veya yerel örgüt başkanlığı gibi görevlerde bulunmadıklarını da taahhüt etti.

Parti Değiştirmek Yasak

Belgenin en dikkat çekici hükümlerinden biri, milletvekillerinin seçildikten sonra siyasi bağlılıklarını değiştirmemelerine ilişkin oldu. Adaylar, milletvekili seçilmeleri halinde görev sürelerinin sonuna kadar kendilerini aday gösteren siyasi yapıda kalacaklarını ve başka bir parlamento grubuna geçmeyeceklerini kabul etti.

Öte yandan milletvekillerinin Öğrenci Listesi'nin programına aykırı tekliflere oy vermeyecekleri de belirtildi. Bu doğrultuda adaylar, öğrenci hareketinin taleplerini yerine getirmek ve hareketin hazırladığı Toplumsal Mutabakat ile Asgari Program'da belirlenen hedefleri hayata geçirmek için çalışacaklarını bildirdi.

Tahhütlerini İhlal Edenler İstifa Etmiş Sayılacak

Taahhütnamenin en fazla tartışma yaratan bölümü, adayların verdikleri sözleri yerine getirmemeleri halinde milletvekilliğinden istifa etmiş sayılmalarını öngören madde oldu.

Belgede şu durumlar istifa sebebi olarak sayıldı:

1. Geçmişlerine ilişkin beyanlarının gerçeğe aykırı olduğunun anlaşılması
2. Üstlendikleri sorumlulukları yerine getirmemeleri
3. Öğrenci hareketinin siyasi hedeflerinden uzaklaşmaları

Söz konusu maddede, bu durumlardan herhangi birinin tespit edildiği gün adayın istifasını sunmuş sayılacağı ifade edildi.

Hukuki Geçerlilik Tartışmalı

Ancak bu hükmün milletvekilliği görevini kendiliğinden sona erdirip erdiremeyeceği hukuki açıdan tartışmalı konular arasında yer alıyor.

Sırbistan Anayasası'nın 102. maddesi, milletvekillerinin kanunda belirtilen koşullarla görevlerini aday gösterildikleri siyasi partiye geri dönülemez biçimde bırakabilmelerine ilişkin bir hüküm içeriyor. Buna karşılık Milletvekili Seçim Kanunu'nun 132. maddesine göre istifanın yazılı olması, imzanın usulüne uygun biçimde onaylanması ve milletvekili tarafından Meclise şahsen sunulması gerekiyor. İstifanın geçerli olabilmesi için imzanın milletvekili görevinin onaylanmasından sonra tasdik edilmesi de şart koşuluyor.

Bu nedenle Öğrenci Listesi adaylarının seçim öncesinde imzaladığı taahhütnamenin, tek başına milletvekilliği görevini sona erdiren bir istifa belgesi olarak kabul edilip edilemeyeceği belirsizliğini koruyor.

Milletvekilleri ile Hareket Arasında Yetki Tartışması

Öğrenci Listesi'nin parlamentoda çoğunluğu kazanmasının ardından, milletvekillerinin kendilerini aday gösteren üniversite öğrenci kurullarıyla ilişkileri de tartışılmaya başlandı. Öğrenci hareketinin siyasi programa bağlılık şartı, seçilen milletvekillerinin parlamentodaki kararlarında ne ölçüde bağımsız hareket edebilecekleri sorusunu gündeme taşıdı.

Belge, öğrenci hareketinin seçim sonrasında siyasi bütünlüğünü korumayı amaçladığını ortaya koyarken, milletvekillerinin bireysel iradesi ile kendilerini aday gösteren hareketin kararları arasındaki sınırların nasıl belirleneceği konusunda tartışmalara neden oldu.

Öğrenci Listesi'nin seçimlerden parlamentoda çoğunluk sağlayarak çıkmasının ardından Sırbistan'da yeni hükümetin kurulması bekleniyor. Siyasi parti yerine öğrenci hareketinin desteklediği bir yurttaş girişiminin hükümet kurmaya hazırlanması, ülkenin siyasi tarihinde yeni bir döneme işaret ediyor.

Özellikle milletvekillerinin hareketin programına bağlılığı, Meclis grubunun bütünlüğü ve istifa hükümlerinin hukuki geçerliliği, yeni dönemin öne çıkan tartışma başlıkları arasında yer alıyor.