İşten çıkış kodunuzu yeni işvereniniz artık göremiyor

SGK, son dönemde yaptığı bir değişiklikle e-Devlet üzerinden alınan hizmet dökümünden işten çıkış kodlarını ve nedenlerini kaldırdı. Yeni işvereninize sunduğunuz hizmet dökümünde artık "ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık" gibi ifadeler yer almıyor. Ancak kod sistemden silinmedi; çalışan kendi ekranından görmeye devam ediyor ve işten ayrılış bildirgesinde hâlâ duruyor.

Uygulama yıllarca iş arayanların kâbusu oldu

Eski işvereniniz sizi "29" koduyla çıkarmış, yani ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesi bildirmişse, başvurduğunuz her şirket bunu e-Devlet dökümünden görüyordu. Aday çoğu zaman mülakata bile çağrılmıyordu. Üstelik bu kod çoğunlukla işverenin tek taraflı beyanına dayanıyordu; arkasında bir mahkeme kararı bulunmuyordu.

Kod sistemi de zaman içinde değişti. 31 Mart 2021'e kadar ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle yapılan fesihlerde tek bir kod (29) kullanılıyordu. 1 Nisan 2021'den itibaren ise İş Kanunu'nun 25/II maddesindeki her bir fesih sebebine karşılık gelen ayrı kodlar (42 ile 50 arası) kullanılmaya başlandı. Bu değişiklik "29 kodu" damgasını hafifletmiş olsa da çalışanın neden çıkarıldığını yeni işverene göstermeye devam ediyordu.

Danıştay kararı tabloyu değiştirdi

Bu tabloyu bir yargı kararı değiştirdi. Danıştay 10. Dairesi, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesinin işverenin tek taraflı beyanına dayanılarak kayda geçirilmesine ilişkin düzenlemeyi yargısal denetimden geçmemiş, damgalayıcı nitelikte bir veri işlendiği, bunun kişisel verilerin korunması ilkeleriyle ve çalışma hakkıyla bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal etti.

Bu karardan sonra SGK, 2025 yılının sonlarında SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ile İşyeri Ünvan Listesi belgelerindeki işten çıkış kodlarını ve açıklamalarını gösterimden kaldırdı.

Dökümde ne değişti, ne değişmedi?

• Aylık gün ve kazançlar, işe giriş ve işten çıkış tarihleri, eksik gün kodları dökümde görünmeye devam ediyor.
• İşten ayrılış nedeni ve çıkış kodu artık bu belgede yer almıyor.
• Kod sistemden silinmedi. Kendi e-Devlet ekranınızdan çıkış kodunuzu görebiliyorsunuz.
• İşveren adaydan işten ayrılış bildirgesini isterse, ayrılış nedeni o belgede görünüyor.

İşten ayrılış bildirgesi talebi tartışma yaratıyor

Bazı işverenler artık hizmet dökümü yerine işten ayrılış bildirgesi istemeye başladı. Bu talep, kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ilkesiyle çelişiyor. Bir adayın deneyimini doğrulamak için çalıştığı yerler ve süreler yeterlidir. Eski işverenin tek taraflı beyanını yeni işe alımın ölçütü yapmak, Danıştay'ın kaldırdığı uygulamayı başka bir kapıdan geri getirmek olur.

Aday bu belgeyi vermekle yükümlü tutulamaz. Vermediğinde ise işe alınmama riskiyle karşı karşıya kalıyor. Konunun Kişisel Verileri Koruma Kurulu düzeyinde açık bir yönlendirme yapılmasını gerektirdiği değerlendiriliyor.

Kanunun yeni işverene tanıdığı meşru bilgi kanalı belli

İşten ayrılan işçiye işveren tarafından "işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge" verilir. Yani yasal olarak beklenen, çalışanın ne iş yaptığının ve ne kadar süre çalıştığının belgelenmesidir. Ayrılış nedeninin bu belgeye yazılması kanunun aradığı zorunlu bir bilgi değildir.

Kodun hayatınızdaki etkisi dökümle sınırlı değil

İşsizlik ödeneğine hak kazanıp kazanamayacağınızı belirleyen de bu kod. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle işten çıkarılanlar işsizlik ödeneği alamıyor. Kod yanlış girildiyse yalnızca hizmet dökümünden gizlenmesi yetmez, düzeltilmesi gerekir.

Kodunuz yanlışsa izleyebileceğiniz adımlar

1. Önce e-Devlet'ten kendi kodunuzu kontrol edin, işten ayrılış bildirgesinin çıktısını alın.
2. Eski işverenden kodu düzeltmesini yazılı olarak isteyin. İşveren düzeltme amaçlı bildirgeyi SGK'ya verebilir.
3. Gerçek durumu ortaya koyan belgelerle birlikte (arabuluculuk tutanağı, ikale sözleşmesi vb.) Sosyal Güvenlik Kurumuna dilekçe ile başvurun.
4. İşveren düzeltmeye yanaşmazsa, feshin gerçek niteliğinin tespiti için yargı yoluna gidin.

Verilen çalışma belgesinde doğru olmayan bilgiler bulunması, eski işveren için ayrıca tazminat sorumluluğu doğuracaktır.

Son olarak işverenlere de bir hatırlatma: işten çıkış kodu bir cezalandırma aracı değildir.