Erdoğan'ın onayına sunulacak... Fon skandalı sonrası yeni düzenleme: Erken uyarı sistemi geliyor!

Sermaye piyasalarında yaşanan fon skandalının ardından Sermaye Piyasası Kanunu'nda değişiklik yapılması için hazırlık süreci başlatıldı. Yaklaşık 30 maddeden oluşması beklenen taslakta yatırımcıların korunması, SPK'nin erken müdahale yetkisinin genişletilmesi ve usulsüzlüklere yönelik cezaların artırılması gibi önemli başlıklar yer alıyor.

Düzenlemenin olgunlaştırılmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayına sunulmasının planlandığı belirtiliyor. Taslakta düzenlemelerin üç temel başlıkta şekillendirilmesi hedefleniyor:

• Yatırımcının korunması
• SPK'nin erken müdahalesi
• Sorumluluk ve caydırıcı yaptırım

SPK'nin Müdahale Alanı Genişliyor

Mevcut Sermaye Piyasası Kanunu'nun 96. maddesindeki yetkilere ek olarak, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi biçimde tehlikeye girmesi ya da piyasanın sağlıklı işleyişinin risk altına girmesi gibi durumların da erken müdahale kriterleri arasına alınması değerlendiriliyor.

Piyasaya müdahaleyi düzenleyen 101. maddede de değişiklik yapılması planlanıyor. SPK'nin işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması ve işlem limiti gibi tedbirlerin hangi koşullarda ve hangi usulle uygulanacağının daha açık bir şekilde belirlenmesi hedefleniyor.

Sermaye piyasası kurumlarının bildirim yükümlülüğünün de genişletilmesi gündemde. Yalnızca suç şüphesi bulunan durumlar değil, şu başlıklar da bildirim kapsamına alınması değerlendiriliyor:

• Olağan dışı fon getirisi
• Aşırı yoğunlaşma
• İlişkili taraf işlemleri
• Olağan dışı fiyat hareketleri
• Likidite bozulması
• Yatırımcı çıkışlarındaki anormal artış

Otomatik Aksiyon Sistemi Kuruluyor

Taslakta erken uyarı mekanizmasının hukuki altyapısının oluşturulması da önemli başlıklar arasında yer alıyor. Belirli risk göstergelerinin ortaya çıkması halinde müdahale süreçlerinin daha hızlı işletilmesi ve insan inisiyatifinin azaltılması amaçlanıyor.

Sistemin şu durumlarda devreye girmesi planlanıyor:

• Yalnızca fonun büyüklüğünün temel finansal göstergelerle açıklanamayacak biçimde artması
• Nakit veya kolay paraya çevrilebilir varlık oranının hızla düşmesi
• Bir fonun veya aynı gruba ait fonların sığ bir hissedeki payının olağan dışı biçimde yükselmesi

Cezaların Artırılması Gündemde

İdari para cezalarının yalnızca yeniden değerleme oranında artırılması yerine bazı ihlaller için alt ve üst sınırların yükseltilmesi değerlendiriliyor. Mevcut düzenlemede SPK tarafından uygulanan idari para cezalarının 9 bin 482 TL ile 5 milyon 565 bin TL arasında değiştiği, yeni çalışmada ise yaptırım miktarının ihlalin ekonomik büyüklüğüne göre belirlenmesi seçenekleri üzerinde duruluyor.

Fon işlemleri, ilişkili taraf işlemleri ve yapay fiyat oluşumunun hangi durumlarda "piyasa bozucu eylem" sayılacağına da daha açık kurallar getirilmesi planlanıyor.

Fon Yatırımcısına Yeni Güvenceler

Düzenlemenin önemli başlıklarından birini de fon yatırımcılarının korunması oluşturuyor. Tasfiye edilen fonlarda yatırımcılara ara ödeme yapılmasına yasal zemin hazırlanması, net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağının belirlenmesi ve tasfiye süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.

SPK'nin geçici işlem yasağı getirmesi, varlıkların korunmasına yönelik önlem alması, portföyleri dondurması ve bilgi-belge isteme yetkisinin genişletilmesi gibi başlıkların da yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.

Fon Yöneticilerinin Sorumlulukları Netleşecek

Fon yöneticilerinin görev ve sorumluluklarının daha açık hale getirilmesi de çalışmanın ana başlıkları arasında. Fon varlığı ile şirket varlığının ayrıştırılması, risk yönetimi, iç kontrol mekanizmaları ve yatırım kararlarının kayıt altına alınmasına ilişkin kuralların güçlendirilmesi planlanıyor.

Ayrıca fonun gerçek değeri ile açıklanan değeri arasında ciddi fark oluşması halinde kimin, ne zaman ve hangi kuruma bildirim yapacağına ilişkin kuralların netleştirilmesi hedefleniyor. Kripto varlıklara ilişkin düzenlemelerde ise SPK'nin denetim yetkisinin daha açık biçimde belirlenmesi bekleniyor.