Bir gecede başka ülkenin vatandaşı oldular

Arjantin ile Paraguay sınırında inşa edilen Yacyretá Hidroelektrik Santrali, Parana Nehri üzerindeki coğrafi ve hukuki dengeleri kökten değiştirdi. Baraj gölünün kurulması ve seyrüsefer kanalının kaydırılması sonucunda Apipé Grande Adası, tamamen Paraguay yetki alanındaki sularla kuşatıldı.

İki ülke arasındaki sınır hattı, 3 Şubat 1876 tarihli Sınır Antlaşması uyarınca Parana Nehri'nin ana seyrüsefer kanalının ortası esas alınarak belirlenmişti. Bu antlaşma ile Apipe Adası Arjantin'e, Yacyreta Adası ise Paraguay'a bırakılmıştı. 1973'te imzalanan Yacyreta Antlaşması ile ortak hidroelektrik üretimi hedeflenirken, baraj gölünün azami su kotuna ulaşmasıyla yaklaşık 1.600 kilometrekarelik alan su altında kaldı.

İki uluslu Yacyretá Kuruluşu'nun verilerine göre, su altında kalan alanın bölünüşü şöyle:

• Yaklaşık 807 kilometrekare Paraguay sınırları içinde kaldı
• 200 kilometrekare ise Arjantin sınırları içerisinde yer aldı

KANALIN YÖNÜ DEĞİŞTİRİLDİ

Sınır yapısındaki temel değişim, 1981 yılında baraj inşaatı kapsamında seyrüsefer güzergahının adanın kuzeyinden güneyine taşınmasıyla gerçekleşti. İkili antlaşmalar gereği sınır çizgisi ana kanalı takip ettiği için, yaklaşık 42 kilometre uzunluğundaki Apipe Grande ve çevresindeki küçük adalar kara parçası olarak Arjantin egemenliğinde kalırken, adaları çevreleyen suların kontrolü Paraguay yargı yetkisine geçti.

TARTIŞMALARI BERABERİNDE GETİRDİ

Bu alışılmadık coğrafi durum, ada halkının balıkçılık ve ulaşım gibi temel faaliyetlerde Paraguay makamlarının denetim ve izin prosedürlerine tabi olmasına yol açtı. Durum, Arjantin'in Corrientes eyaleti idaresi ile Paraguaylı yetkililer arasında sınır antlaşmalarının yorumuna ilişkin ciddi itirazları beraberinde getirdi.

MAYIS 2026'DA GERİLİM YENİDEN TIRMANDI

Son olarak Mayıs 2026'da Arjantinli balıkçılar ile Paraguay sınır güvenlik unsurları arasında yaşanan temaslar, ihlali yeniden gündeme taşıdı. Bölge sakinleri ve yerel temsilciler, ada çevresindeki su haklarının yeniden düzenlenmesi ve nehir yatağı değişikliğine dayanan mevcut protokollerin taraflarca gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.